a
b
c
d
Հայ Մշակույթի, Գիտության Եւ Կրթության Զարգացման Հիմնադրամ
16/05/2015

Սուրիահայ Երգչուհի. «Հայկական Երաժշտութիւնը Ամենամեծ Գանձս Է»

lena-chamamian

Սուրիահայ երգչուհի Լենա Շամամեան, որ մօտակայ օրերուն կը պատրաստուի մենահամերգով հանդէս գալ Սթանպուլի մէջ, հայկական «Ակօս» շաբաթաթերթին հարցազրոյց մը տուած է:

Արաբական երաժշտութեան ասպարէզին մէջ լաւագոյն կատարողներէն մէկը հանդիսացող երգչուհին նշած է, որ հայկական երաժշտութիւնը իր ամենամեծ գանձն է:

Ստորեւ հարցազրոյցը ամբողջութեամբ.

Վարդան Էս­­դուգեան- Դուք յա­­ճախ կու գաք Ս­­թանպուլ է, հա­­մերգներ կու տաք։ Ի՞նչ այս քա­­ղաքին յատ­­կութիւ­­նը ձե­­զի հա­­մար։ Ի՞նչու հա­­մար կա­­րեւոր է Իս­­թանպու­­լը ձե­­զի հա­­մար։

Լէ­­նա Շա­­մամեան- Ար­­դէն երեք տա­­րի է որ աւե­­լի յա­­ճախ կու գամ Ս­­թանպուլ։ Սա­­կայն ասի­­կա իմ երկրորդ մեծ հա­­մերգս է։ Կը յու­­սամ որ աւե­­լի մեծ թի­­ւով հա­­մերգներ կու տամ այստեղ։ Ան­­կէ բա­­ցի՝ կու գամ ար­­ձա­­­նագ­­րութեան եւ երաժշտա­­կան աշ­­խա­­­տան­­քի հա­­մար։ Այստե­­ղի եր­­գա­­­հան­­նե­­­րուն հետ կ՚աշ­­խա­­­տիմ։ Այս քա­­ղաքին մէջ հա­­րազատ կը զգամ։ Թե­­րեւս բնու­­թիւնն է, արե­­ւը, մար­­դի­­­կը, բան մը կայ, որ Սու­­րիոյ կը նմա­­նի։ Ինքզինքս ապա­­հով կը զգամ։ Ան­­շուշտ կայ նաեւ այն իրա­­կանու­­թիւնը, որ երաժշտա­­կան մա­­կար­­դա­­­կը շատ բարձր է այստեղ։ Սու­­րիոյ հա­­մեմատ երաժշտա­­կան չա­­փանիշ­­նե­­­րը բարձր են։ Երբ կ՚աշ­­խա­­­տիմ այստե­­ղի երա­­ժիշտնե­­րուն հետ, ստի­­պուած կ՚ըլլամ աւե­­լի լաւ եր­­գե­­­լու։ Այսպէս է որ կը բարձրա­­նայ երաժշտա­­կան որա­­կը։ Նաեւ կայ հո­­գեւոր գոր­­ծօ­­­նը։ Ին­­ծի հա­­մար նոյ­­նիսկ Եւ­­րո­­­պայի մէջ անգտա­­նելի է փնտռածս, այստեղ է որ կը գտնեմ Արեւմտեան երաժշտու­­թեան հո­­գին, եւ ոչ Եւ­­րո­­­պայի մէջ, ուր կը բնա­­կիմ այժմ։ Արե­­ւել­­քի եւ Արեւ­­մուտքի խառ­­նուրդ մը կայ այստեղ, եւ զար­­գա­­­ցած ճար­­տա­­­րարուես­­տին հա­­կառակ, երաժշտու­­թեան հո­­գին պահ­­պա­­­նուած է։ Ասի­­կա մեծ յատ­­կութիւն է։

Չեմ ու­­զեր հա­­մեմա­­տական մը դնել Սու­­րիոյ եւ Թուրքիոյ երաժշտա­­կան որակ­­նե­­­րուն մի­­ջեւ։ Ես Սու­­րիոյ մէջ ու­­սա­­­նող էի։ Կ՚աշ­­խա­­­տէի ու­­սա­­­նող­­նե­­­րու հետ, որոնք Սու­­րիոյ մա­­կար­­դա­­­կով լա­­ւագոյններն էին թե­­րեւս։ Այստեղ կ՚աշ­­խա­­­տիմ երաժշտու­­թեան ու­­սուցիչ­­նե­­­րու հետ, տաս­­նեակ տա­­րինե­­րու փոր­­ձա­­­ռու­­թիւն ու­­նին։ Այս պատ­­ճա­­­ռով իմ ալ կա­­րողու­­թիւններս բարձրա­­ցած են, եւ ես ալ այժմ ու­­նիմ որոշ ու­­սուցո­­ղական աշ­­խա­­­տանքներ, կը վա­­րեմ աշ­­խա­­­տանոց­­ներ։ Հա­­մեմա­­տակա­­նը եր­­կիրնե­­րու մի­­ջեւ չէ, այլ փոր­­ձա­­­ռու­­թեան մի­­ջեւ է որ կ՚ու­­զեմ դնել։ Այստեղ կը մնայ լե­­զուի դժուարու­­թիւնը, չու­­նիմ հա­­սարա­­կաց լե­­զու այստե­­ղի երա­­ժիշտնե­­րուն հետ, բայց ան­­շուշտ երաժշտու­­թեան լե­­զուն աւե­­լի հա­­ղոր­­դակցա­­կան է, քան միւս բո­­լոր լե­­զու­­նե­­­րը։ Երաժշտա­­կան հա­­ղոր­­դակցու­­թեամբ է որ կ՚աշ­­խա­­­տիմ այստեղ, ինչ որ մեծ բա­­ւարա­­րուա­­ծու­­թիւն կու տայ ին­­ծի։

Վ.Է.- Դուք մաս չկազ­­մե­­­ցիք Ապ­­րիլ 24-ի Յուշ-Հա­­մեր­­գին, բայց կը մաս­­նակցիք ԱՎԷԱ-ի կազ­­մա­­­կեր­­պած մի­­ջոցա­­ռու­­մին, ինչպէ՞ս եղաւ այս ըն­­թացքը։

Լ.Շ.- Ին­­ծի որե­­ւէ առա­­ջարկ չէ եղած Ապ­­րիլ 24-ի հա­­մեր­­գին մաս­­նակցե­­լու։ Հրա­­ւէր մը չեմ ստա­­ցած։ Այժմ կ՚աշ­­խա­­­տիմ հա­­ւաքա­­ծուի մը վրայ Անտրէ Մա­­նու­­կեանի հետ հա­­մագոր­­ծակցա­­բար, որ ֆրան­­սա­­­հայ երա­­ժիշտ մըն է։ Եկած էինք այստեղ ար­­ձա­­­նագ­­րութեան հա­­մար, թաւ­­ջութա­­կահար Էօզէր Ար­­քունի հետ կ՚աշ­­խա­­­տինք քա­­նի մը կտո­­րի վրայ։ Ար­­դէն իսկ մի քա­­նի երգ ար­­ձա­­­նագ­­րած ենք։ Ապ­­րիլ 24-ին հրա­­պարա­­կեցինք «Մութն էր» եր­­գը, որը հա­­սանե­­լի է Եու-Թու­­պի վրա­­յ։ Քա­­նի որ երաժշտու­­թիւնը, որ կ՚ու­­զենք ընել աւե­­լի շատ Անա­­տոլիայի հայ­­կա­­­կան երաժշտու­­թեան մօ­­տիկ պի­­տի ըլ­­լայ։ Կ՚ու­­զեմ որ այստե­­ղի հո­­գին ար­­տա­­­ցոլանք ու­­նե­­­նայ մեր աշ­­խա­­­տան­­քին մէջ։ Քա­­նի որ Անա­­տոլիայի հայ­­կա­­­կան երաժշտու­­թիւնը տար­­բեր է Հա­­յաս­­տա­­­նի մէջ եղած հայ­­կա­­­կան երաժշտու­­թե­­­նէն։ Այստեղ էի ու­­րեմն, ծա­­նօթա­­ցանք ԱՎԷԱ-ի պա­­տաս­­խա­­­նատու­­նե­­­րուն հետ, առա­­ջար­­կե­­­ցին հա­­մերգ մը կազ­­մա­­­կեր­­պել, եւ հա­­մաձայ­­նե­­­ցանք թուական­­նե­­­րուն վե­­րաբե­­րեալ։ Այսքան պարզ։

Վ.Է.- Ամ­­բողջ Արա­­բական աշ­­խարհը կը ճանչնայ ձեզ որ­­պէս արա­­բերէն եր­­գի լա­­ւագոյն մեկ­­նա­­­բան­­նե­­­րէն մէ­­կը։ Որ­­պէս հայ ինչպէ՞ս կրնաք միաց­­նել այս հան­­գա­­­ման­­քը ձեր ինքնու­­թեան հետ։

Լ.Շ.- Աշ­­խարհի բո­­լոր հա­­յերուն պա­­րագան նոյնն է, պէտք է մեր ապ­­րած եր­­կիրնե­­րուն լե­­զուն լաւ գիտ­­նանք։ Առանց այս կա­­րողու­­թեան ինչպէ՞ս կա­­րելի պի­­տի ըլ­­լայ հա­­ղոր­­դակցիլ շրջա­­պատին հետ։ Շատ կա­­րեւոր էր ին­­ծի հա­­մար որ եր­­գեմ ու խօ­­սիմ արա­­բերէ­­նը։ Հայ­­կա­­­կան երաժշտու­­թիւնը սա­­կայն, կեան­­քիս ամե­­նէն մեծ գանձն է։ Այ­­սօր իսկ, նոյ­­նիսկ երբ արա­­բերէն է եր­­գածս, մար­­դիկ կ՚ըսեն թէ իրա­­կանու­­թեան մէջ հա­­յերէն է որ կ՚եր­­գեմ, սա­­կայն արա­­բերէն բա­­ռերով։ Եւ եթէ չեր­­գեմ արա­­բերէն, արաբ­­նե­­­րուն հա­­մար ոչ մէկ բան պի­­տի նշա­­նակէ հայ­­կա­­­կան երաժշտու­­թիւնը, բայց երբ հայ­­կա­­­կան ազ­­դե­­­ցու­­թեամբ է որ կ՚եր­­գեմ արա­­բական եր­­գե­­­րը, իրենք կը սոր­­վին թէ ինչ է հայ­­կա­­­կան երաժշտու­­թիւնը։ Սու­­րիոյ մէջ այսպէս եղած է նաեւ այլ աս­­պա­­­րէզ­­նե­­­րու պա­­րագա­­յին։ Բո­­լոր սու­­րիացի­­ները գի­­տեն որ հա­­յերը մաս կազ­­մած են ընդհա­­նուր հա­­սարա­­կու­­թեան, պա­­հելով հան­­դերձ իրենց իւ­­րա­­­յատուկ ինքնու­­թիւնը։ Ճանչցուած են որ­­պէս գոր­­ծունեայ եւ հա­­մերաշխ ժո­­ղովուրդ, որ ինչքան ալ մատ­­նուին դժուարու­­թիւննե­­րու, կա­­րողու­­թիւնը ու­­նին վե­­րապ­­րե­­­լու եւ վերստին կեր­­տե­­­լու։ Ին­­ծի հա­­մար ինքնու­­թեանս այս գի­­ծը միշտ շատ կա­­րեւոր եղած է, եւ միշտ ջա­­նացած եմ արուես­­տիս մէջ ցոյց տալ այս յատ­­կութիւ­­նը։ Այս էր կա­­րեւո­­րը ին­­ծի հա­­մար։ Ստեղ­­ծա­­­գոր­­ծե­­­լու ժա­­մանակ ցոյց տալ, որ հայ մը կրնայ արա­­բերէն արուեստ ստեղ­­ծել ու ապ­­րիլ արա­­բերէն երաժշտու­­թիւնը արա­­բի մը նման։

Վ.Է.- Կ՚ըսէք թէ կ՚աշ­­խա­­­տիք Անա­­տոլիայի հայ­­կա­­­կան երաժշտու­­թեան վրայ, ի՞նչ է ըստ ձե­­զի տար­­բե­­­րու­­թիւնը ընդհան­­րա­­­կան հայ երաժշտու­­թենէն, եւ կամ ի՞նչ է անոր կա­­պը արա­­բական եւ թրքա­­կան երաժշտու­­թեան հետ։

Լ.Շ.- Հա­­յաս­­տա­­­նի եր­­գի տե­­սակը աւե­­լի մօտ է արեւմտեան եւ ռու­­սա­­­կան դա­­սական երաժշտու­­թեան։ Անա­­տոլիայի հայ­­կա­­­կան երաժշտու­­թիւնը արե­­ւելեան է։ Ի վեր­­ջոյ հա­­սած եմ եզ­­րա­­­կացու­­թեան որ իմ ձայնս արե­­ւելեան է։ Ես հայ եմ հօ­­րենա­­կան կող­­մէս, եւ ասո­­րի եմ մօ­­րենա­­կան կող­­մէս։ Բնա­­կան է որ այս ըլ­­լայ իմ երաժշտու­­թիւնս, արե­­ւելեան եր­­կու կող­­մէն ալ։ Երբ կը ստեղ­­ծա­­­գոր­­ծեմ, նոյ­­նիսկ երբ արա­­բերէն երգ կը գրեմ, այս Անա­­տոլիայի երաժշտու­­թեան է որ կը վե­­րադառ­­նամ։ Ասի­­կա շատ տար­­բեր է Արե­­ւելա­­հայ մօ­­տեցու­­մէն։ Արեւմտա­­հայ երաժշտու­­թիւնը աւե­­լի արե­­ւելեան կը մնայ, եւ ես անոր է որ կը պատ­­կա­­­նիմ։ Եր­­գե­­­ցողու­­թիւնը ամ­­բողջո­­վին տար­­բեր է։ Օրի­­նակ՝ երբ լսենք Ու­­տի Հրան­­դը, ինք չա­­փանիշ մըն է։ Այստե­­ղի մար­­դոց եր­­գե­­­ցողու­­թիւնը այս է։ Երա­­նի թէ կա­­րենամ աւե­­լի տի­­րապե­­տել իրենց եր­­գե­­­ցողու­­թեան հի­­մունքնե­­րուն, կա­­րենամ տի­­րապե­­տել իրենց բար­­բառնե­­րուն, լա­­ւագոյնս ար­­տա­­­յայ­­տե­­­լու հա­­մար իրենց եր­­գին ու­­ժը։ Այս է հա­­յերուն եւ ասո­­րինե­­րուն երաժշտու­­թիւնը, որ կ՚ապ­­րէին Անա­­տոլիայի մէջ։

Վ.Է.- Սու­­րիոյ պա­­տերազ­­մը ինչպէ՞ս ազ­­դած է ձեր վրայ, ձեր արուես­­տին վրայ, եւ ընդհան­­րա­­­պէս արուես­­տին վրայ։

Լ.Շ.- Արուես­­տը կեան­­քէն հե­­ռու չի կրնար ըլ­­լալ։ Արուես­­տը կ՚ար­­ձա­­­նագ­­րէ կեան­­քը, եւ այնքան ատեն որ կեանք կայ արուեստն ալ կայ։ Մեր այ­­սօ­­­րուան ապ­­րածն ալ պի­­տի ար­­ձա­­­նագ­­րէ արուես­­տը։ Սու­­րիական արուես­­տը իր գա­­գաթը կ՚ապ­­րէր պա­­տերազ­­մէն առաջ ու սկսած էր աշ­­խարհին բա­­ցուիլ ու տա­­րածուիլ։ Մար­­դոց հա­­մար այժմ դժուար է շա­­րու­­նա­­­կել իրենց գե­­ղարուես­­տա­­­կան աշ­­խա­­­տան­­քը Սու­­րիոյ մէջ։ Բայց ամէն դժուարու­­թե­­­նէ դրա­­կան իրա­­վիճակ­­ներ կը ստեղ­­ծուին։ Ես ալ անոնցմէ մէկն եմ, որ երբ դուրս եկանք, կորսնցու­­ցինք ամէն ինչ։ Ես ալ շա­­տերու պէս զէ­­րոյէն է որ վերսկսած եմ։ Ի յայտ եկաւ իրա­­կանու­­թիւն մը, որ Սու­­րիացի­­ները տա­­րածուեցան աշ­­խարհով մէկ։ Բո­­լոր աշ­­խարհը իմա­­ցաւ որ արուեստ կար Սու­­րիոյ մէջ։ Շատ խո­­րունկ բան մը կը պա­­տահի այնտեղ։ Բո­­լորս ալ սկսանք աշ­­խա­­­տիլ մի­­ջազ­­գա­­­յին երա­­ժիշտնե­­րու հետ։ Ճա­­կատա­­գիրը այնպէս բե­­րաւ որ, ցա­­ւին հետ միասին Սու­­րիական գե­­ղեցիկն ալ տա­­րածուեցաւ աշ­­խարհով մէկ։ Սու­­րիական արուես­­տը հա­սաւ բո­լոր աշխարհին։

1926 թուակա­նին Խորհրդա­յին Հա­յաս­տա­նը մե­ծածա­ւալ ու ստուար հա­տորի մը մէջ կը հրա­պարա­կէ իր հինգ տա­րուայ գոր­ծունէու­թիւննե­րու հա­ւաքա­ծոն։ Գիր­քի «Ժո­ղովրդա­կան Տնտե­սու­թիւն» բա­ժինը կ՚աւե­տէ նոր գոր­ծա­րանի մը բա­ցու­մը, որ առա­ջինն է Հա­յաս­տա­նի մէջ. «Լու­կա­շինի անուան տեքստիլ գոր­ծա­րանը Լե­նինա­կանում»։ Իսկ լու­սանկար մը ցոյց կու տայ այդ գոր­ծա­րանի իլիկ­նե­րու բա­ժինը։

Yerakouyn.com

Գալիք Իրադարձություններ

Չկան սպասվող իրադարձություններ այս պահին.

Անհրաժեշտ է: $1,060
107%
Հավաքված է: $1,132 | Մնացած օրեր: 0