a
b
c
d
Հայ Մշակույթի, Գիտության Եւ Կրթության Զարգացման Հիմնադրամ
13/08/2015

Արտավազդ Փելեշյանի և Ժան-Լյուկ Գոդարի զրույցը

121

Ժան-Լյուկ Գոդար.– Ինչպիսի՞ պայմաններում եք ստեղծել Ձեր կինոն:

Արտավազդ Փելեշյան.– Ես իմ բոլոր ֆիլմերը նկարահանել եմ Հայաստանում՝ հաճախ Մոսկվայի աջակցությամբ: Հին համակարգը գովաբանելու ցանկություն չունեմ, բայց չեմ էլ բողոքի: Կար ՎԳԻԿ, որ հոյակապ կրթություն էր ապահովում: Այնտեղ դասավանդում էին և´ խորհրդային, և´ համաշխարհային կինո, և հետո ամեն մեկն իր ուղին փնտրելու հնարավորություն ուներ: Եթե դուք հարցնում եք՝ ինչ ազդեցություն է համակարգը թողել իմ ստեղծագործական կյանքի վրա, ապա չեմ ուզում պատասխանատվությունը համակարգի վրա բարդել բավական քիչ ֆիլմեր նկարելու համար, ասենք այսպես՝ անձնական խնդիրներ ունեի: Դեռ չգիտեմ՝ նոր իրավիճակում հանգամանքներն ինչպես կդասավորվեն: Հուսով եմ, կկարողանամ շարունակել նկարել, իսկ դժվարություններ միշտ կան, Ֆրանսիայում դրանք ևս առկա են՝ կինոարտադրության, մարդկային փոխհարաբերությունների հետ կապված: Մինչ օրս ինձ համար ամենադժվար խնդիրն իմ ֆիլմերի քիչ ցուցադրումն է:

Ժ.-Լ. Գ.– Ես դրանք «հայտնաբերեցի», որովհետև ցուցադրվում էին Նեոնի վավերագրական ֆիլմերի կինոփառատոնում՝ իմ տնից մի քանի քայլ հեռու: Լոզանի ֆիլմադարանի տնօրենը՝ Ֆրեդի Բյուաշը, կիրառել էր պատճենների տպման «խորհրդային եղանակը»՝ մի գիշերում կոնտրատիպեր արել, ու ցուցադրեց ինձ: Դրանք ինձ վրա հսկայական տպավորություն թողեցին: Ի դեպ, բոլորովին տարբեր են Փարաջանովի կինոյից, որը, իմ կարծիքով՝ ավելի նման է պարսկական գորգերի ու գրականության ավանդույթին: Ձեր ֆիլմերն ինձ թվացին միայն կինոյի լեզվից բխած: Ասես Էյնզենշտեյնի, Դովժենկոյի, Վերտովի աշխատանքը շարունակությունն է, և հիմա նրանց նոր գործերը հիշեցնում են Ֆլաերթի որոշ ֆիլմեր կամ կուբացի Սանտյագո Ալվարեսի որոշ վավերագրական կինոնկարներ՝ նախաստեղծ և ինքնատիպ կինո, որ շատ հեռու է համաշխարհային կինեմատոգրաֆի վրա հզոր ազդեցություն թողած Ամերիկայից:

Նույնիսկ «Հռոմ, բաց քաղաքն»-է ինչ-որ բանով «պարտական» Արևմուտքին: Օկուպացիայի ընթացքում հարց է ծագում՝ ինչպե՞ս դիմադրել: Ձեր ֆիլմերն ինչ թերություն էլ ունենան, այնուամենայնիվ, հուշում են, որ, այսպես կոչված, սոցիալական համակարգի տարիներին, որոշ զորեղ անհատականություններին հաջողվել է այլ կերպ մտածել: Ենթադրում եմ ՝ փոփոխություններ են սպասվում: Ես, որ իրականության և դա ներկայացնելու միջոցների թունդ քննադատ եմ, Ձեր ֆիլմերում հայտնաբերում էի այն բանի կիրառումը, ինչ ռուս կինեմատոգրաֆիստներն անվանում են՝ մոնտաժ: Մոնտաժ՝ այն խորն իմաստով, որ Էյզենշտեյնն էր Էլ Գրեկոյին կոչում՝ «տոլեդոցի մեծ մոնտաժող»:

Ա.Փ.– Դժվար է խոսել մոնտաժի մասին, երևի ճիշտ ընտրված բառ չէ: Երևի պետք է խոսել «հաջորդականության միջոց» տերմինն օգտագործելով՝ տեխնիկական կողմից զատ նոր միտքն ընդգծելու համար:

Ժ.-Լ. Գ.– Ռուսերեն ինչպե՞ս են ասում՝ մոնտաժ՝ միայն մի բառո՞վ:

Ա.Փ.– Այո, հենց այդպես՝ մոնտաժ:

Ժ.-Լ. Գ.– Որովհետև ֆրանսերենում image-ի համար, օրինակ, ռուսերեն երկու բառ կա: Հետաքրքիր կլիներ ամեն երկրի համար կինեմատոգրաֆիական տերմինների բառարան կազմել, որովհետև տարբեր լեզուներով բառերը տարբեր նշանակություն ունեն և հաճախ չեն արտահայտում միևնույն գաղափարը:

Ա.Փ.– Մեզ մոտ նւյն խնդիրն է «վավերագրական» բառի պարագայում: Ֆրանսերեն film de fiction` «ֆիլմ-հորինվածք» տերմինը նշանակում է այն, ինչ մենք ռուսերենում անվանում ենք «գեղարվեստական ֆիլմ»: Բայց չէ՞ որ ողջ կինոն պետք է լինի գեղարվեստական: Ռուսերենում ևս երկու տերմին կա՝ «խաղարկային կինո» և «ոչ խաղարկային կինո»:

Ժ.-Լ.Գ.– Դա մոտ է ամերիկյան հասկացություններին, նրանք գեղարվեստական կինո հասկացության տակ ընկալում են «feature film»-ը: «Feature» նշանակում է՝ դիմագծեր, որ առավել բնորոշում է գլխավոր դերասանի արտաքին տվյալները, կինոաստղերին առհասարակ: Այսօր վավերագրականի և հորինվածքի, վավերագրական ֆիլմի և կոմերցիոն ֆիլմի տարբերությունը, եթե նույնիսկ վերջինս իրեն գեղարվեստական է համարում, այն է, որ վավերագրական ֆիլմը բարոյական ուղղվածություն ունի, ինչն արդեն գրեթե չի մնացել գեղարվեստական ֆիլմում: «Նոր Ալիքի» ձեռքբերումը, կարծում եմ, այն էր, որ միշտ միախառնում էր այս երկու տեսակը: Մեզ մոտ շարունակ ասում էին, որ Ռուշը ցնցող ռեժիսոր է, որովհետև վավերագրական կինոյի միջոցով գեղարվեստական կինո է ստեղծում, իսկ Ռենուարը՝ հանճարեղ, որովհետև գեղարվեստականի միջոցով վավերագրական է ստեղծում:

Ա.Փ.– Դա, կարծում եմ, արդեն բեմադրության խնդիր չէ: Ֆլաերթին համարվում է տիպիկ վավերագրող ռեժիսոր:

Ժ.-Լ.Գ.– Անկասկած: Նա վավերագրող է, ով ամեն ինչ բեմադրում էր իր ձեռքով, նրա յուրաքանչյուր կադրն իրոք բեմադրված էր: Երբ Ռայզմանը ֆիլմ էր նկարում մեծ խանութների մասին, ապա հետևում է այդ խանութների միզանսցենային և բեմադրա-գեղարվեստական կողմին:

Ավելին՝ 168.am կայքում

Գալիք Իրադարձություններ

Չկան սպասվող իրադարձություններ այս պահին.

Անհրաժեշտ է: $1,060
107%
Հավաքված է: $1,132 | Մնացած օրեր: 0