a
b
c
d
Ermeni Kültür, Bilim ve Eğitim Geliştirme Fonu

Notos Dergisinin 55. Numarasının Ana Konusu Ermenice Edebiyat

CUkjefpUsAE14Rg

Türkiye’de yayınlanan “Notos” edebiyat dergisinin Aralık 2015-Ocak 2016 sayısının ana konusu Ermenice Edebiyatı oldu. “Ermenice Edebiyat” («Հայերէն Գրականութիւն») anlamına gelen Ermen harfli bir yazı da dergi kapağında yerini buldu.

1915’ten önceki ve sonraki dönemlerin Ermenice Edebiyata ayrıntılı olarak değinen dergide, Mehmet Fatih Uslu, Sevan Değirmenciyan, Aziz Gökdemir, Maral Aktokmakyan, Murat Cankara, Ararat Şekeryan, Hazal Halavut, Nazan Maksudyan, Karin Karakaşlı, Vahram Danielyan ve Sona Mnatsakanyan’ın makaleleri yer aldı.
NOTOS dergisinin Ermenice Edebiyatı konu alan sayısının içeriği özetle şöyledir:

 

Mehmet Fatih Uslu: “Osmanlı’da Modern Ermenice Edebiyat’ın Ana Hatları “.

“1915 Ermenice edebiyat için de bir felakete tekabül ediyor. Taniel Varujan, Siamanto, Krikor Zohrab gibi önemli kalemler tutuklanıp gönderildikleri Anadolu’da katledilecekler. Geride kalanlarsa dünyanın farklı yerlerine dağılacak” alt başlığıyla başlayan makalede “İlk Türkçe Roman” olan Ermeni harfli “Akabi Hikâyesi”ne, ayrıca ilk Ermeni kadın yazarı olan Sırpuhi Düsap’ın “Mayda” adlı eseri ne ve Osmanlı dönemine ait birçok  diğer Ermeni edebiyat eserlerine ve isimlerine değinildi.

 

Sevan Değirmenciyan : “Ermeni Edebiyatının Bugünü Üzerine”. 

Değirmenciyan, makalesine “1915’ten sonra edebiyat mümkün müdür?” sorusuna bir cevap teşkil edebilecek büyük bir deneyimdir Diaspora Ermeni edebiyatı. Dağılmanın, çözülmenin bir kimliğe dönüştüğü ve daha çok dil ve edebiyatın birleştirici bir rol oynadığı, uzun sayılabilecek ve kendi içinde de katmanlara ayrılabilecek muazzam bir yapıdır bu” ifadeleriyle başlıyor. Makale yazarı, Ermenistan taşra edebiyatı temsilcileri Hrant Matevosyan ve Levon Kheçoyan’dan, Gürün (Sivas) kökenli olup Lübnan’da doğan Krikor Bıldyan’dan ve nihayet İstanbul Ermeni edebiyatı temsilcileri olarak Rober Haddeciyan, Vart Şigaher, Zareh Khrakhuni, İkna Sarıaslan, Mıgırdiç Margosyan, Varujan Barış, Pakrad Estukyan ve Vercihan Ziflioğlu’dan bahsediyor.

 

Aziz Gökdemir,  “Başka Dillerin Ermeni Edebiyatın Örnekleri ” isimli yazısında başka ülkelerde yaşayarak Farsça, Fransızca, İngilizce, Macarca, Yunanca yazan Ermeni yazar ve şairlerden bahsediyor.

Farsça: Zoya Pirzad

Fransızca: Arthur Adamov, Esther Heboyan, Vahe Katcha, Henri Troyat, Jean-Jacques Varoujean

İngilizce: Leslie Ayvazyan, Adam Baghdasarian, Peter Balakian, Eric Bogosian, Chris Bohjalian, Diana Der-Hovannesian, Carol Edgarian, David Ignatius, Nency Kricorian, Micheline Aharonyan Marcom, Mark T. Mustian, Nora Nadjarian, Peter Najarian, Aline Ohanesian, Leon Zaven Surmelian

İtalyanca: Vittoria Aganoor, Antonia Arslan

Lehçe: Szymon Szymonowic

Macarca: Janos (Magardici) Bodurian

Yunanca: Petros Markaris

 

Maral Aktokmakyan , “Başlangıcından 20. Yüzyıla Ermeni Kadın Edebiyatında Kısa Bir Girizgâh” başlığı altında ilk kadın yazar Sırpuhi Düsap ile  Zabel Asadur, Zabel Yesayan, Hayganuş Mark, Mari Beyleryan, Zaruhi Kalemkâryan, Arşaguhi Teotik, Zaruhi Bahri, Siranuş Küpelyan, Bercuhi Bardizbanyan-Parseğyan, Mari Atmacıyan ve Adrine Dadıryan hakkında ve onların eserlerine dair okuyucusuna kapsamlı bilgi iletiyor.

 

Murat Cankara ise , “Millilik ve Melezlik Arasında Ermeni Harfli Türkçe Metinler” adlı makalesine

Khrimyan Hayrig tarafından yayınlanan “Ardzvi Vaspurakan” (“Van Kartalı”) dergisine iletilen Ermeni Harfli Türkçe (EHT) bir mektupla başlıyor. Mektup yazarının, anadili olan Ermeniceyi bilmediğine çok üzgün olduğunu ve pek çok Ermenin aynı durumda olduğunu dile getirimiş.

Ermeni harflerini bilen ve bir dönem EHT makaleler yayınlayan Servet-i Fünun dergisinin yayıncısı Ahmet İhsan Tokgöz, EHT’nın sadece Ermeniler tarafından kullanılmadığının bir ispatı.

 

Ararat Şekeryan, “Siamanto’dan Vahan’a Bir Yeniden Doğuş Hikayesi ” isimli yazısında Batı Ermeni Edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Siamanto’nun (Adom Yarcanyan, 1878-1915) erkek kardeşi Vahan Yarcanyan’ın 1918- 1919 tarihlerinde Şant’ta “Dehşet Fırtınaları” (“Zarhuranki Potorigner”) ve “Ölümsüzler Kervanı” (“Anmaheru Garavan”) başlıklı iki şiir dizisinden bahediyor.

Hazal Halavut ,”Zabel Yesayan’ı Keşfetmek ya da Bir Zamanlar Felaket” başlığı altında Zabel Esayan’dan, 2005 tarihli “İmparatorluğun Çöküş Döneminde Osmanlı Ermenileri” konferasında “Zabel Yesayan” adlı bir konuşma yapan Elif Şafak’tan, Yesayan’ın eserlerinin, o tarihe kadar hiç Türkçe’ye çevrilmemiş olmasından bahsediyor.

 

Nazan Maksudyan , “Hem Ermeni Hem Yetimdik / Soykırım Tanıklıklarında Çocukluk ve Büyümek” isimli makalesinde 1915’te açlık, yoksunluk içinde yetimhanelerde yaşamlarını sürdüren çocukların hayat mücadelesinden bahsederek edebiyatçı ve eğitimci Antranik Dzarugyan’ın 1955 tarihli “Çocukluğu Olmayan Adamlar” (“Mangutyun Çunetsoğ Martik”) ve eğitimci Karnik Panyan’ın “Çocukluk ve Yetimlik Anıları” (“Huşer Mangutyan yev Vorputyan”) eserlerinden alıntılar yapıyor.

 

Karin Karakaşlı , “Hayat Ormanında Toplanan Ermeni Kimliği Kırıntıları” başlığı altında Ermenilerin bugün yaşadıklarına ve Büyük Felaketine bugün nasıl bakıldığına değiniyor. Soykırım konusunda kendi uyanışından bahsederek yazısına başlayan Karakaşlı, Ermeni Meselesinin kronolojisini de çiziyor. Makale yazarı, Ayşe Nur Zarakolu’nun kaleme aldığı “Jenosid” kitabına karşı “Ermenileri Türklere karşı kışkırtmak” suçlamasıyla açılan davadaki beraat kararının bir soykırım itirafı niteliğinde olduğunu vurguluyor.

Ayrıca Karakaşlı, Aras Yayıncılık’tan çıkan Hagop Mıntsuri’nin “Armıdan Fırat’ın Öte Yanı”, Kirkor Ceyhan’ın “Seferberlik Türküleriyle Büyüdüm”, Mıgırdiç Margosyan’ın “Gâvur Mahallesi” ve “Söyle Margos Nerelisen” kitaplarından bahsediyor.

 

Vahram Danielyan, “Orhan Pamuk ve Yeğişe Çarents’in Romanlarında Kars’ta Var Olmanın Bir Metaforu Olarak  Sıkıntı” başlığı altında Orhan Pamuk tarafından Kars’ta kaleme alınan ve 2009 tarihinde Ermenice’ye çevrilen “Kar”isimli  romanı ile  Yeğişe Çarents’in “Nayiri Yurdu” (Yergir Nairi) başlıklı eseri arasındaki benzerliklere değiniyor.

 

Sona Mnatsakanyan ise “Zahrad’ın Dünya Görüşü” adlı makalesinde serbest vezinle şiirde biçimsel bir yenilenmeye imza atan İstanbul Ermeni edebiyatında 1940’larda bu hareketin ünlü isimleri olan Garbis Cancikyan, Haygazun Kalustyan,  ayrıca Khaçik Amiryan, Aram Pehlivanyan, Zahrad, Zareh Khrakhuni ve İkna Sarıaslan olduğu anlatıyor.

Beklenen Etkinlikler

Չկան սպասվող իրադարձություններ այս պահին.